De door lokale energiecoöperaties opgewekte duurzame energie is in 2018 opnieuw sterk gegroeid. Er is nu 74,5 MWp aan collectief zonvermogen in productie en 159 MW aan collectieve wind, opgeteld genoeg stroom voor ruim 140.000 huishoudens. Op korte termijn staat er nog minstens een verdubbeling op de planning. Het aantal coöperaties is in 2018 toegenomen met 85 tot 484. Ook zijn de eerste warmtecoöperaties en biogasprojecten van start gegaan. Bijna 70.000 Nederlanders zijn lid van een lokale energiecoöperatie. Dat blijkt uit de Lokale Energie Monitor 2018.

20% meer energiecoöperaties in 2018

Het aantal energiecoöperaties is het afgelopen jaar met 85 toegenomen tot 484, een groei van twintig procent ten opzichte van 2017. De meest energiecoöperaties zijn te vinden in Noord-Holland (77) en Gelderland (66). In 2018 zijn in Noord-Holland (15), Zuid-Holland (12) en Groningen (11) de meeste nieuwe coöperaties opgericht.

Bijna 70.000 Nederlanders zijn lid van een coöperatie, maar het bereik is veel groter. Katrien Prins namens HIER opgewekt: “Elke coöperatie voert actief campagne in de eigen omgeving. Feitelijk organiseren ze samen een al tien jaar durende landelijke bewustwordingscampagne voor de energietransitie, met als doel het zoveel mogelijk in eigen hand houden van energiebesparing, opwekking en handel, waarbij de opbrengsten terugvloeien naar de lokale gemeenschap. Tussen alle kieren en mazen van bestaande wet- en regelgeving, gevestigde belangen en beren op de weg door, werken ondernemende burgers onverstoorbaar door aan de energietransitie.”

Verdubbeling van coöperatief zonvermogen in 2018 en 2019

De groei van het aantal collectieve zonprojecten zet, net als in voorgaande jaren, onverminderd door. Er zijn nu 450 zonprojecten met een collectief vermogen van 74,5 MWp. In 2018 kwamen er 173 nieuwe projecten met een vermogen van 37,4 MWp bij. Ook deze ontwikkeling zet voorlopig door. In 2019 worden nog eens 240 nieuwe projecten verwacht met een gezamenlijk vermogen van 68 MWp. Daarnaast zijn er nog zeker 130 projecten in voorbereiding waarvan realisatie nog minder concreet is. Koplopers in zon zijn Noord-Holland, Noord-Brabant, Friesland en Gelderland.

Er is voor bijna 100 miljoen euro geïnvesteerd in collectieve zon, grotendeels opgebracht door particulieren en kleine ondernemers. In 2018 is het aantal zonprojecten dat is gerealiseerd met de postcoderoosregeling verdubbeld met een verdriedubbeling van het vermogen.

Coöperatief windvermogen groeit met 40% in 2018

In 2018 zijn belangrijke stappen gezet in de coöperatieve windsector. Eind 2018 is in totaal 159 MW coöperatief windvermogen in productie, een toename van veertig procent ten opzichte van 2017. De groei van het windvermogen vindt plaats in Zeeland in Windpark Krammer, het grootste coöperatieve windproject van Nederland, en Windpark Bouwdokken. Er staan nog minstens 25 projecten met 150 MW vermogen aan nieuwe wind gepland.

Eerste warmtecoöperaties opgericht

Burgers organiseren zich ook steeds vaker in collectief wijkverband om samen te zoeken naar alternatieven voor aardgas. De eerste warmtecoöperaties zijn opgericht in Den Haag, Amsterdam en Wageningen en in minstens 17 wijken is de planvorming door en met bewoners in volle gang. Daarnaast zijn de eerste twee biogasprojecten van start gegaan.

Nieuwe ontwikkelingen

Energiecoöperaties komen steeds weer met verrassende nieuwe ideeën. Zo komt coöperatief autodelen nu echt van de grond en zijn er tal van voorbeelden van coöperatieve laadpalen, buurtopslag, digitale energiehandel tussen bewoners en nieuwe verdienmodellen op basis van flexibiliteitsdiensten. Daarnaast ondersteunen coöperaties gemeenten bij beleidsvoering en werken ze samen met netbeheerders en onderzoeksinstellingen aan technologische innovatie en de ontwikkeling van innovatieve financieringsconcepten. Steeds meer coöperaties ontwikkelen zich als onderneming en werken op allerlei manieren met elkaar samen.

Twee coöperatieve leveranciers hebben de handel van energie in eigen hand. Nieuw dit jaar is de lancering van het keurmerk MienskipsEnergie, het eerste keurmerk voor lokale en eerlijke stroom waar de lokale gemeenschap baat bij heeft. 

Siward Zomer namens ODE Decentraal: “We zien dat de coöperaties de pioniersfase afsluiten en zich steeds verder professionaliseren. Maar er is ook nog veel werk te verzetten. In het Klimaatakkoord is de ambitie opgenomen dat vijftig procent van alle nieuwe wind- en zonproductie in eigendom van de lokale omgeving moet komen. Om die groei te kunnen maken moeten burgercollectieven als gelijkwaardige partner met de markt gaan optreden, nationaal en lokaal de juiste condities worden gecreëerd en coöperaties moeten meer dan ooit met elkaar samenwerken. Maar ze zijn er klaar voor.”

Over de Lokale Energie Monitor 

De Lokale Energie Monitor is in opdracht van Stichting HIER opgewekt uitgevoerd door Anne Marieke Schwencke, met ondersteuning van RVO en medewerking van regiopartners. 

Download de Lokale Energie Monitor 2018

  • Kijk hier voor meer informatie over de Lokale Energie Monitor